Overgang, perimenopauze en menopauze: weet jij eigenlijk in welke fase je zit?

“Ik ben nog gewoon ongesteld, dus ik zit nog niet in de overgang.”

Het is een uitspraak die ik regelmatig hoor van vrouwen. En eerlijk gezegd is het niet zo vreemd dat hier verwarring over bestaat.

De termen overgang, perimenopauze en menopauze worden namelijk vaak door elkaar gebruikt. Zelfs in gesprekken en artikelen wordt ‘menopauze’ regelmatig gebruikt als verzamelnaam voor de hele periode.

Maar medisch gezien betekenen deze woorden iets anders. En dat verschil is belangrijk.

Want als jij denkt dat de overgang pas begint wanneer je menstruatie stopt, kun je jarenlang signalen van je lichaam missen.

Veranderingen in je slaap, menstruatie, stemming, concentratie, temperatuurregulatie of energie kunnen namelijk al veel eerder optreden.

Daarom beginnen we bij de basis.

De menopauze is niet de overgang

De overgang is de bredere periode waarin het lichaam van een vrouw de transitie maakt van de vruchtbare levensfase naar de levensfase na de menopauze.

De menopauze zelf is slechts één moment binnen die overgang: je allerlaatste menstruatie. En het bijzondere is dat je op de dag zelf niet weet dat het je laatste menstruatie was. Pas wanneer je twaalf opeenvolgende maanden niet meer hebt gemenstrueerd — zonder een andere medische oorzaak — kan achteraf worden vastgesteld dat je de natuurlijke menopauze hebt bereikt.

De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen de natuurlijke menopauze bereiken ligt rond de 51 jaar. Maar de hormonale veranderingen en bijbehorende klachten kunnen al jaren daarvoor beginnen.

Dat is precies waarom het zo belangrijk is om niet alleen naar je leeftijd of het wel of niet menstrueren te kijken.

Premenopauze: vóór de menopauzale transitie

Premenopauze betekent letterlijk de periode vóór de menopauze. In de praktijk wordt de term soms gebruikt voor alle jaren vóór de laatste menstruatie, maar voor het begrijpen van de verschillende fases is het nuttiger om onderscheid te maken tussen de premenopauze en de perimenopauze.

Tijdens de premenopauze functioneert je menstruatiecyclus nog volgens je gebruikelijke patroon en zijn er nog geen duidelijke kenmerken van de menopauzale transitie. Dat betekent overigens niet dat iedere vrouw vanaf haar veertigste automatisch hormonale klachten zou moeten ervaren.

Dat is een belangrijk onderscheid.

We moeten niet iedere verandering in het lichaam van een vrouw van 40+ automatisch aan de overgang toeschrijven. Slaaptekort, stress, schildklierproblemen, ijzertekort, leefstijl en andere medische factoren kunnen eveneens klachten veroorzaken.

Maar zodra je cyclus of andere lichamelijke en mentale patronen beginnen te veranderen, is het wél verstandig om de mogelijkheid van de perimenopauze mee te nemen.

Perimenopauze: hier begint er echt iets te veranderen

Dit is de fase die veel vrouwen missen.

Je menstrueert misschien nog iedere maand en toch kan je lichaam al midden in de hormonale transitie zitten.

De perimenopauze begint meestal ergens in de veertig, hoewel dit bij sommige vrouwen eerder of later gebeurt. Deze fase kan meerdere jaren duren.

Een belangrijk misverstand is dat je oestrogeen vanaf dat moment simpelweg steeds verder daalt. Zo netjes werkt het vrouwelijke lichaam niet.

Tijdens de perimenopauze kan de werking van de eierstokken grilliger worden. De productie van onder andere oestrogeen en progesteron verandert en hormoonspiegels kunnen sterk fluctueren. En juist die fluctuaties kunnen invloed hebben op veel meer dan alleen je menstruatie. Je cyclus kan korter of langer worden. Je menstruaties kunnen heviger of juist lichter worden.

Maar je kunt ook veranderingen ervaren in slaap, stemming, concentratie, temperatuurregulatie, libido en energie.

En daar gaat het vaak mis.

Een vrouw wordt midden in de nacht wakker en denkt dat ze slecht slaapt door stress.

Ze kan zich minder goed concentreren en denkt dat ze gewoon te veel ballen in de lucht houdt. Ze voelt zich emotioneler en vraagt zich af waarom ze ineens zo weinig kan hebben.

Misschien spelen werkdruk, voeding, slaap en stress inderdaad een rol.

Maar de hormonale transitie kan óók onderdeel van het verhaal zijn.

Het hoeft geen óf-ófverhaal te zijn.

Wat zegt de wetenschap?

Wetenschappelijke en medische richtlijnen beschrijven de menopauzale transitie niet als een gebeurtenis die plotseling begint wanneer een vrouw haar laatste menstruatie heeft.

Het internationaal gebruikte STRAW+10-model verdeelt de reproductieve veroudering van vrouwen in verschillende stadia. Veranderingen in de menstruatiecyclus spelen daarin een belangrijke rol bij het herkennen van de menopauzale transitie.

Ook organisaties zoals The American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) beschrijven dat tijdens de perimenopauze de hoeveelheid oestrogeen sterk kan variëren. Hierdoor kunnen veranderingen in de menstruatiecyclus en menopauzale symptomen al optreden voordat de menstruatie definitief stopt.

De gemiddelde leeftijd van de natuurlijke menopauze ligt rond 51 jaar, maar de perimenopauze kan al jaren daarvoor beginnen.

Dat betekent dus:

Menstrueren sluit de overgang niet uit.

En precies dat is informatie waarvan ik vind dat iedere vrouw vanaf ongeveer haar veertigste op de hoogte zou moeten zijn.

Menopauze: één dag die je pas achteraf kunt aanwijzen

Dan komt uiteindelijk de menopauze.

Geen fase van jaren.

Geen verzamelnaam voor alle klachten.

Maar één specifiek moment: je laatste menstruatie.

Wanneer je vervolgens twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd,

weet je dat die laatste menstruatie de menopauze was.

Vanaf dat moment kom je in de postmenopauze.

Postmenopauze: een nieuwe levensfase

De postmenopauze begint na die twaalf maanden zonder menstruatie en duurt vervolgens de rest van je leven.

En ook hier wil ik een hardnekkige gedachte corrigeren.

Postmenopauze betekent niet automatisch dat alle klachten voorbij zijn.

Bij sommige vrouwen nemen bijvoorbeeld opvliegers en nachtzweten af. Bij andere vrouwen kunnen bepaalde klachten nog jaren aanhouden. Ook kunnen klachten zoals vaginale droogheid en veranderingen van de urinewegen juist blijven bestaan of duidelijker worden.Daarnaast verandert de aandacht voor je gezondheid.

Na de menopauze zijn de oestrogeenspiegels langdurig lager. Oestrogeen speelt onder andere een belangrijke rol bij het behoud van botmassa. Rond en na de menopauze neemt daarom het risico op botverlies en uiteindelijk osteoporose toe.

Ook cardiovasculaire gezondheid, spiermassa, kracht, metabole gezondheid en leefstijl verdienen in deze levensfase extra aandacht.

Voor mij is dat een essentieel onderdeel van het gesprek over de overgang.

We moeten vrouwen niet alleen helpen om een opvlieger of slechte nacht door te komen.

We moeten vrouwen kennis geven waarmee ze ook kunnen investeren in de gezondheid van de vrouw die ze over tien, twintig en dertig jaar willen zijn.

Waarom ik dit werk doe

Ik ben Monique Pols, oprichter van Victorious Women en gecertificeerd Menopause Coaching Specialist. Met Victorious Women wil ik vrouwen niet vertellen dat ze hun hormonen moeten ‘fixen’ of dat er één methode bestaat waarmee je klachten magisch verdwijnen.

Mijn missie is juist dat vrouwen gaan begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt.

Want ik zie hoeveel vrouwen zichzelf tijdens deze levensfase kwijtraken in losse adviezen.

Een supplement voor de slaap.

Minder eten voor het buikvet.

Meer cardio omdat het gewicht verandert.

Harder werken omdat de energie afneemt.

Maar wanneer je alleen losse symptomen probeert op te lossen zonder het grotere geheel te begrijpen, mis je belangrijke informatie. Daarom werk ik vanuit mijn Root to Rise Method™.

Eerst naar de ROOT: begrijpen wat er gebeurt, patronen herkennen en onderzoeken wat jouw lichaam nodig heeft.

Van daaruit naar RISE: bouwen aan kracht, herstel, vitaliteit en regie voor je Tweede Helft.

Niet tegen je lichaam vechten.

Maar leren hoe je ermee kunt samenwerken.

Wat kun jij vandaag doen?

Begin niet met jezelf diagnosticeren op basis van één Instagram-post.

Begin met observeren.

Kijk eens naar de afgelopen zes tot twaalf maanden.

Is je menstruatie veranderd?

Slaap je anders?

Is je energie veranderd?

Heb je vaker last van opvliegers of nachtzweten?

Merk je veranderingen in stemming, concentratie of libido?

Voelt je lichaam anders dan een paar jaar geleden?

Schrijf die veranderingen eens op.

Niet omdat iedere verandering automatisch door de overgang wordt veroorzaakt, maar omdat patronen je informatie geven.

En wanneer klachten nieuw, ernstig of zorgwekkend zijn, of wanneer je twijfelt over de oorzaak, bespreek ze altijd met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgprofessional.

Weet jij in welke fase jij zit?

Dat is uiteindelijk de vraag waarmee ik deze blog wil afsluiten.

Niet: “Ben ik in de overgang?”

Maar: “Wat verandert er in mijn lichaam en in welke fase zou ik mij kunnen bevinden?”

Want hoe eerder je leert herkennen wat er gebeurt, hoe eerder je keuzes kunt maken die passen bij jouw lichaam en jouw levensfase.

Daarom heb ik de Victorious Check ontwikkeld. Een eerste stap om stil te staan bij de signalen die jij ervaart en meer inzicht te krijgen in wat er bij jou speelt.

Doe de Victorious Check via mijn website en ontdek wat jouw lichaam je probeert te vertellen: https://scan.victoriouswomen.nl

Je hoeft niet te wachten totdat je menstruatie stopt.

Je mag nu al beginnen met begrijpen.

Jouw Tweede Helft begint met kennis. En kennis geeft regie.

Bronnen

Harlow SD et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop +10: addressing the unfinished agenda of staging reproductive aging. Menopause. 2012.

The American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). The Menopause Years.

National Institute on Aging. What Is Menopause?

NHS. Menopause and perimenopause.