Hormoontherapie in de overgang: de voordelen, de risico's en het belang van goede medische begeleiding
Hormoontherapie wordt steeds vaker besproken als een oplossing voor overgangsklachten. Maar wat moet je weten voordat je begint? En wie begeleidt je als je tijdens de behandeling ernstige klachten ontwikkelt?
Hormoontherapie: van jarenlang taboe naar bijna een trend?
Jarenlang waren veel vrouwen terughoudend met hormoontherapie. De mogelijke gezondheidsrisico's kregen veel aandacht en sommige vrouwen durfden er nauwelijks aan te beginnen.
Vandaag lijkt het gesprek op social media soms de andere kant op te slaan. Hormoontherapie wordt aangeprezen als een behandeling waarmee je eindelijk weer goed kunt slapen, meer energie krijgt en jezelf terugvindt.
En laten we duidelijk zijn: voor veel vrouwen kan hormoontherapie daadwerkelijk een enorme verbetering betekenen.
Maar ik maak me zorgen over de manier waarop het soms wordt gepresenteerd. Alsof iedere vrouw in de overgang hormonen nodig heeft. Alsof het vooral een kwestie is van de juiste dosering vinden. Alsof de risico's nauwelijks nog relevant zijn.
Hormoontherapie is geen lifestyletrend. Het is een medische behandeling.
En bij een medische behandeling horen niet alleen verwachtingen en voordelen, maar ook mogelijke bijwerkingen, gezondheidsrisico's en professionele begeleiding.
Wat kan hormoontherapie voor vrouwen betekenen?
Tijdens de overgang verandert de productie van onder andere oestrogeen en progesteron. Deze hormonale veranderingen kunnen gepaard gaan met uiteenlopende klachten, waaronder opvliegers, nachtzweten, slaapproblemen en vaginale droogheid.
Hormoontherapie kan vooral bij opvliegers en nachtzweten zeer effectief zijn. Wanneer deze klachten de nachtrust verstoren, kan de slaap daardoor ook verbeteren. Daarnaast kan systemische hormoontherapie botverlies beperken en het risico op botbreuken verminderen.
Voor vrouwen die dagelijks ernstig worden beperkt door hun klachten, kan dat een groot verschil maken.
Maar niet iedere klacht tijdens de overgang wordt door een tekort aan oestrogeen veroorzaakt. En niet iedere vrouw reageert hetzelfde op hormoontherapie.
Daarom begint een goede behandeling niet met de vraag welke hormonen je moet gebruiken, maar met de vraag: wat speelt er bij jou, welke behandeling past daarbij en wat zijn de mogelijke voordelen en risico's?
Wat zijn de gezondheidsrisico's van hormoontherapie?
Hierover moeten we net zo open kunnen spreken als over de voordelen.
Hormoontherapie kan bijwerkingen veroorzaken, zoals borstgevoeligheid, hoofdpijn en veranderingen in het bloedingspatroon. Daarnaast bestaan er mogelijke ernstigere gezondheidsrisico's.
Het risico op borstkanker kan bijvoorbeeld toenemen bij bepaalde vormen van gecombineerde hormoontherapie, vooral bij langer gebruik. Orale hormoontherapie kan het risico op bloedstolsels verhogen. Bij vrouwen die nog een baarmoeder hebben, kan systemisch oestrogeen zonder voldoende bescherming met een progestageen het risico op afwijkingen van het baarmoederslijmvlies en baarmoederslijmvlieskanker verhogen.
Dat betekent niet dat iedere vrouw die hormoontherapie gebruikt deze aandoeningen zal ontwikkelen.
De risico's verschillen onder andere door leeftijd, medische voorgeschiedenis, het type behandeling, de toedieningsvorm en de gebruiksduur.
Het gaat dus niet om de vraag of hormoontherapie goed of slecht is. Het gaat om de vraag of de voordelen voor jou opwegen tegen de mogelijke risico's.
En hoe zit het met je borsten en baarmoeder?
Dit vind ik een bijzonder belangrijk onderwerp, omdat vrouwen moeten weten welke bescherming en controles bij hun behandeling horen.
Je baarmoeder
Heb je nog een baarmoeder en gebruik je systemisch oestrogeen? Dan is doorgaans ook een progestageen nodig om het baarmoederslijmvlies te beschermen. De juiste combinatie en dosering zijn daarbij belangrijk.
Bloedverlies kan vooral in de eerste maanden van hormoontherapie voorkomen. Maar nieuw, hevig of aanhoudend bloedverlies moet met een arts worden besproken. Afhankelijk van het patroon, de duur en je risicofactoren kan aanvullend onderzoek, zoals een echo of onderzoek van het baarmoederslijmvlies, nodig zijn.
Je borsten
Ook je persoonlijke risico op borstkanker verdient aandacht voordat je met hormoontherapie begint.
Heb je zelf borstkanker gehad? Komt borstkanker in je familie voor? Zijn er andere factoren die jouw risico verhogen?
Dit zijn onderwerpen die in een zorgvuldig medisch gesprek thuishoren.
Blijf deelnemen aan het bevolkingsonderzoek naar borstkanker wanneer je daarvoor wordt uitgenodigd. Ontdek je een nieuwe knobbel of een andere opvallende borstverandering, laat die dan beoordelen.
Dat betekent overigens niet dat iedere vrouw die hormoontherapie gebruikt automatisch extra mammografieën of baarmoederecho's nodig heeft. Goede medische zorg betekent dat de juiste controles plaatsvinden wanneer daar aanleiding voor is.
Wat als je je tijdens hormoontherapie juist slechter gaat voelen?
Hier raakt het onderwerp aan mijn eigen ervaring.
Ik heb zelf hormoontherapie gebruikt. Tijdens mijn behandeling ontwikkelde ik ernstige slapeloosheid, angstaanvallen en sombere gevoelens. De onrust in mijn lichaam was soms nauwelijks te verdragen en mijn dagelijks functioneren kwam ernstig onder druk te staan.
Ik zocht medische hulp omdat ik wilde begrijpen wat er gebeurde.
Kon mijn medicatie een rol spelen? Was de dosering nog passend? Waren er andere oorzaken die onderzocht moesten worden?
In plaats van de beoordeling en begeleiding waar ik behoefte aan had, werden mij slaapmedicatie en antidepressiva voorgesteld.
Dat heeft mij diep geraakt.
Niet omdat slaapmedicatie of antidepressiva nooit een plaats kunnen hebben in een behandeling. Maar omdat ik wilde dat er eerst serieus werd gekeken naar mijn bestaande medicatie en de mogelijke oorzaken van mijn klachten.
Ik gebruik inmiddels geen hormoontherapie meer.
Ik kan niet zonder medische beoordeling vaststellen dat de hormoontherapie al mijn klachten veroorzaakte. Maar juist die onzekerheid maakt duidelijk waarom zorgvuldig onderzoek en goede opvolging zo belangrijk zijn.
Een vrouw die tijdens een medische behandeling ernstige klachten ontwikkelt, verdient een serieuze beoordeling. Niet alleen een volgend recept.
Vrouwen die zich niet gehoord voelen: een groter probleem
Mijn ervaring staat niet op zichzelf.
Uit Nederlands onderzoek van KiesKompas in opdracht van ZonMw, gepubliceerd in oktober 2026, blijkt dat ongeveer twee op de drie vrouwen zich weleens niet gehoord voelen door een zorgprofessional.
Dat cijfer gaat over ervaringen van vrouwen in de gezondheidszorg in het algemeen, niet specifiek over hormoontherapie. Maar het laat wel zien hoe belangrijk erkenning en communicatie zijn.
Wat gebeurt er wanneer een vrouw aangeeft dat haar klachten haar leven ontwrichten, maar zij het gevoel heeft dat er onvoldoende wordt geluisterd?
Wanneer ze zelf moet blijven aandringen op uitleg, een evaluatie of een verwijzing?
Of wanneer ze niet begrijpt waarom haar behandeling wordt aangepast?
Vrouwen hoeven niet zelf hun arts te worden. Maar ze moeten wel kunnen rekenen op zorgverleners die luisteren, uitleg geven, samen beslissen en waar nodig verder onderzoeken.
Hoe ziet goede medische begeleiding eruit?
Goede begeleiding begint voordat de eerste hormonen worden voorgeschreven.
Een zorgverlener bespreekt je klachten, je gezondheid, je medische voorgeschiedenis en je persoonlijke risicofactoren. Vervolgens wordt samen gekeken welke behandeling passend is, welke voordelen je kunt verwachten en welke mogelijke nadelen daarbij horen.
Maar daar stopt het niet.
Volgens de NICE-richtlijn hoort hormoontherapie na ongeveer drie maanden te worden geëvalueerd en daarna minstens jaarlijks. Wanneer je nieuwe klachten, ernstige bijwerkingen of andere problemen ervaart, kan een eerdere beoordeling nodig zijn.
Een evaluatie gaat niet alleen over de vraag of je minder opvliegers hebt. Het gaat ook over je welzijn, eventuele bijwerkingen, bloedingspatronen, nieuwe gezondheidsproblemen en de vraag of de behandeling nog bij je past.
En soms betekent goede begeleiding ook besluiten dat een behandeling moet worden aangepast of gestopt.
Een recept is geen eindpunt. Het is het begin van een behandeltraject.
Vijf vragen die je aan je behandelaar kunt stellen
Of je nu overweegt om te beginnen of al hormoontherapie gebruikt, deze vragen kunnen helpen om beter voorbereid het gesprek aan te gaan.
Waarom is deze vorm van hormoontherapie geschikt voor mijn klachten en medische situatie?
Welke voordelen, bijwerkingen en gezondheidsrisico's gelden specifiek voor mij?
Hoe wordt mijn baarmoederslijmvlies beschermd als ik nog een baarmoeder heb?
Welke veranderingen aan mijn borsten, welk bloedverlies of welke andere klachten moet ik melden?
Wanneer evalueren we de behandeling en wat doen we als mijn klachten verergeren?
Je hoeft geen medische opleiding te hebben om deze vragen te stellen. Het gaat tenslotte om jouw gezondheid.
Mijn visie vanuit Victorious Women
Ik ben niet tegen hormoontherapie. En ik ben ook niet van mening dat iedere vrouw hormoontherapie zou moeten gebruiken.
Waar ik voor sta, is dat vrouwen begrijpen wat er in hun lichaam verandert en welke mogelijkheden er zijn. Dat ze betrouwbare informatie krijgen, zelf kunnen meebeslissen en toegang hebben tot goede professionele zorg.
De overgang is niet iets wat we moeten oplossen. Het is een nieuwe levensfase waarin we mogen begrijpen wat er verandert, ontdekken wie we aan het worden zijn en bewust bouwen aan wat voor ons ligt.
Voor sommige vrouwen kan hormoontherapie daarbij een waardevolle ondersteuning zijn. Voor anderen is een andere aanpak passender.
Maar welke keuze een vrouw ook maakt: ze verdient het volledige verhaal. Niet alleen de voordelen. Niet alleen de risico's. En zeker niet alleen een recept.
Ze verdient kennis, erkenning en goede begeleiding.
Als overwinnaar door de overgang.
Victorious Women biedt educatie en coaching en vervangt geen medische diagnostiek of behandeling. Begin, wijzig of stop hormoontherapie in overleg met je behandelaar. Bij ernstige of snel verergerende klachten is tijdige medische beoordeling belangrijk.
Bronnen:
NICE — Menopause: identification and management. De richtlijn bespreekt de voordelen, risico's, bescherming van het baarmoederslijmvlies en medische evaluatie.
ZonMw — Vrouwengezondheid en onderzoeksrapporten (2026). Achtergrond bij de ervaringen van vrouwen in de Nederlandse gezondheidszorg.
DutchNews — Onderzoek naar vrouwen die zich niet gehoord voelen. Berichtgeving over het KiesKompas-onderzoek onder ongeveer 14.000 vrouwen.
Opmerkingen