Afvallen tijdens de overgang: stop met alleen naar de weegschaal te kijken

Je eet ongeveer hetzelfde als vroeger. Je beweegt. Misschien sport je zelfs meerdere keren per week. Toch merk je dat je lichaam verandert. Je broek zit strakker rond je middel, je buik ziet er anders uit en misschien staat er ook een ander getal op de weegschaal.

En dan is de eerste gedachte vaak: ik moet afvallen.

Maar zoals ik gisteren al vroeg: waarom eigenlijk?

Omdat je terug wilt naar een bepaald getal? Omdat je weer in die broek van tien jaar geleden wilt passen? Of omdat je gezond, sterk en vitaal ouder wilt worden?

Dat onderscheid is belangrijk. Want tijdens de overgang verandert er daadwerkelijk iets in je lichaam. Alleen vertelt de weegschaal je lang niet het hele verhaal.

In deze blog ontdek je

• waarom gewicht en lichaamssamenstelling twee verschillende dingen zijn;

• wat de overgang daadwerkelijk kan veranderen aan vetverdeling en spiermassa;

• waarom buikvet vanuit gezondheid een ander verhaal is dan simpelweg “een buikje hebben”;

• waarom jouw doel niet alleen minder kilo's, maar vooral een gezonder en sterker lichaam zou mogen zijn.

Je lichaam verandert tijdens de overgang. Dat beeld je je niet in.

Laat ik hiermee beginnen, want vrouwen krijgen soms het gevoel dat alles wordt afgedaan met: je wordt gewoon ouder, eet wat minder en beweeg wat meer.

Zo simpel is het niet.

Tijdens de menopauzetransitie verandert je hormonale omgeving. Onderzoek laat zien dat deze periode samenhangt met veranderingen in de lichaamssamenstelling: de vetmassa kan toenemen, vet wordt vaker centraal rond de buik opgeslagen en de vetvrije massa kan afnemen. Een recente wetenschappelijke review uit 2025 bevestigt dat juist de combinatie van meer vetmassa, meer visceraal vet en afname van spiermassa en kracht aandacht verdient.

Een belangrijk langlopend onderzoek, de Study of Women's Health Across the Nation (SWAN), volgde vrouwen gedurende de menopauzetransitie. Daarin zagen onderzoekers dat rond het begin van de transitie de toename van vetmassa versnelde en de vetvrije massa begon af te nemen. Interessant genoeg versnelde de gewichtstoename zelf niet op dezelfde manier.

Lees die laatste zin nog eens.

Je lichaamssamenstelling kan dus veranderen terwijl het getal op de weegschaal veel minder duidelijk verandert.

En precies daarom vind ik alleen wegen zo beperkt.

70 kilo is niet altijd dezelfde 70 kilo

Stel dat je tien jaar geleden 70 kilo woog en vandaag opnieuw 70 kilo weegt.

Op de weegschaal lijkt er niets veranderd.

Maar stel dat je in die jaren spiermassa hebt verloren en vetmassa hebt opgebouwd. Dan kan je gewicht hetzelfde zijn terwijl je lichaamssamenstelling wél veranderd is.

Andersom kan ook.

Je begint serieus met krachttraining. Je verliest vetmassa en bouwt of behoudt spiermassa. Je taille verandert, je wordt sterker en je kleding zit anders, terwijl de weegschaal veel minder spectaculair daalt dan je had gehoopt.

Is er dan niets gebeurd?

Natuurlijk wel.

Daarom is lichaamsgewicht informatie. Maar het is niet het volledige verhaal over je gezondheid of je vooruitgang.

En dan dat buikvet...

Veel vrouwen merken tijdens de overgang vooral verandering rond hun middel.

Daar moeten we twee dingen uit elkaar houden.

Een zachter buikje of onderhuids vet is niet automatisch een gezondheidsprobleem. En ik wil absoluut niet dat we na tientallen jaren van het ideaal van een platte buik nu een nieuwe angst creëren waarbij iedere centimeter buikvet ineens “gevaarlijk” wordt.

Maar visceraal vet verdient wel aandacht.

Visceraal vet is het vet dat dieper in de buik rond de organen ligt. Een toename daarvan hangt samen met een ongunstiger cardiometabool risicoprofiel.

En juist rondom de menopauze zien onderzoekers veranderingen in die vetverdeling. In de SWAN Heart Study werd een versnelde toename van visceraal buikvet gezien vanaf ongeveer twee jaar vóór de laatste menstruatie. Die menopauzegerelateerde toename was bovendien geassocieerd met een marker van subklinische atherosclerose.

Dat is voor mij een veel interessantere reden om over lichaamsvet te praten dan:

“Ik wil mijn platte buik terug.”

Niet omdat je buik aan een schoonheidsideaal moet voldoen.

Maar omdat waar vet zich bevindt ook iets kan betekenen voor je gezondheid.

Kom je dan automatisch aan door de overgang?

Nee.

En dit is precies waar veel verwarring ontstaat.

De menopauzetransitie kan invloed hebben op lichaamssamenstelling en vetverdeling, maar gewichtstoename is niet uitsluitend een hormonaal verhaal. Leeftijd, dagelijkse beweging, voeding, spiermassa, slaap, stress en andere gezondheids- en leefstijlfactoren spelen eveneens mee.

Onderzoek maakt daarom een belangrijk onderscheid: gewichtstoename tijdens midlife kan niet simpelweg volledig aan de menopauze worden toegeschreven, terwijl de hormonale veranderingen wél duidelijker samenhangen met veranderingen in vetmassa en vooral abdominale vetverdeling.

Dat betekent dus ook dat:

“Het is de overgang, dus ik kan er niets aan doen”

geen conclusie is die ik je wil meegeven.

Maar

“Ik moet gewoon minder eten”

is óók veel te simpel.

We moeten naar het geheel kijken.

Misschien moet je doel niet alleen gewichtsverlies zijn

Als jij overgewicht hebt en gewichtsverlies gezondheidswinst kan opleveren, is er helemaal niets mis met afvallen als doel.

Ik ben niet tegen afvallen.

Waar ik wél vanaf wil, is het idee dat succes alleen zichtbaar is wanneer het getal op de weegschaal naar beneden gaat.

Tijdens en na de overgang wil ik óók weten:

Hoe staat het met je spiermassa? Word je sterker? Hoeveel beweeg je gedurende de dag? Hoe is je conditie? Wat gebeurt er met je middelomtrek? Eet je voldoende eiwitten en voedingsstoffen? Hoe slaap je? Hoe herstel je? En misschien wel het belangrijkste: kun je de leefstijl die je nu creëert ook daadwerkelijk volhouden?

Want je bent niet bezig voor de komende zes weken.

Je bouwt aan een lichaam waar je hopelijk nog tientallen jaren in leeft.

Spiermassa verdient een veel grotere plek in het gesprek over afvallen

Dit is misschien wel een van de belangrijkste boodschappen die ik vrouwen in deze levensfase wil meegeven.

Als je alleen gefocust bent op zo snel mogelijk gewicht verliezen, kun je ontzettend blij worden van iedere kilo die van de weegschaal verdwijnt.

Maar wat verlies je eigenlijk?

Bij gewichtsverlies wil je niet alleen maar een zo laag mogelijk getal bereiken. Je wilt zoveel mogelijk spiermassa behouden terwijl je overtollige vetmassa verliest.

En tijdens de overgang is dat extra relevant, omdat onderzoek juist in deze periode veranderingen in vetvrije massa en spierkracht beschrijft.

Daarom horen voor mij voldoende voeding, eiwit, krachttraining en herstel bij een goed gesprek over afvallen.

Niet alleen: hoe krijg ik het getal omlaag?

Maar: wat wil ik behouden terwijl ik afval?

ROOT & RISE: begrijp eerst wat je probeert te veranderen

Dit is precies waarom ik binnen Victorious Women met mijn ROOT & RISE Methode werk.

Bij ROOT gaan we niet onmiddellijk schrappen, vasten of calorieën drastisch verlagen omdat de weegschaal een getal laat zien waar je niet blij mee bent.

We gaan eerst begrijpen.

Wat is er daadwerkelijk veranderd? Hoe eet je nu? Hoeveel beweeg je? Doe je aan krachttraining? Hoe slaap je? Hoeveel stress ervaar je? Wat is je lichaamssamenstelling? Welke patronen heb je ontwikkeld? En vooral: wat is jouw doel en waarom wil je dat bereiken?

Daarna komt RISE.

Vanuit die kennis ga je gericht bouwen aan voeding, training, dagelijkse beweging, slaap, herstel en gedrag die bij jouw lichaam én leven passen.

Niet alles tegelijkertijd.

Niet drie weken perfect.

Maar stap voor stap iets creëren wat je kunt blijven doen.

Kijk deze week eens verder dan je weegschaal

Als jij wilt afvallen tijdens de overgang, hoef je je daarvoor niet te verantwoorden.

Maar ik wil je wel uitdagen om je definitie van resultaat groter te maken.

Kijk niet alleen naar je gewicht. Kijk bijvoorbeeld ook naar je middelomtrek, kracht, conditie, dagelijkse beweging, energieniveau en hoe je kleding zit. En kijk vooral naar je gedrag: ben je gewoontes aan het ontwikkelen die je over een jaar nog steeds kunt uitvoeren?

Want uiteindelijk wil ik niet alleen dat je minder weegt.

Ik wil dat je sterker, gezonder en met meer kennis over je eigen lichaam je Tweede Helft ingaat.

Reflectievraag

Pak eens pen en papier en schrijf deze twee vragen op:

Waarom wil ik afvallen?

En daarna:

Als de weegschaal niet bestond, waaraan zou ik dan merken dat mijn lichaam gezonder en sterker wordt?

Je antwoord op die tweede vraag kan je kijk op afvallen behoorlijk veranderen.

Wie is Monique Pols?

Ik ben Monique Pols, menopauze coach, trainer en oprichter van Victorious Women. Ik begeleid al bijna tien jaar vrouwen op het gebied van training, voeding, gedrag en leefstijl.

Wat ik in al die jaren steeds opnieuw heb gezien, is dat vrouwen vaak precies weten welk resultaat ze willen, maar veel minder goed begrijpen waarom ze bepaalde dingen doen om daar te komen. Minder eten. Koolhydraten schrappen. Meer cardio. Weer een nieuw programma.

Met Victorious Women wil ik dat veranderen.

Mijn doel is niet om je simpelweg te vertellen wat je moet doen. Ik wil dat je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, waarom bepaalde keuzes belangrijk zijn en hoe je die kennis kunt toepassen in jouw eigen leven.

Want begrijpen geeft je de mogelijkheid om zelf keuzes te maken. En dát geeft regie.

Wil je weten waar jij staat?

Wil je meer begrijpen over jouw lichaam tijdens de overgang en ontdekken welke veranderingen bij jou spelen?

Doe dan de Victorious Check via mijn website en zet de eerste stap naar meer inzicht in jouw eigen overgang.

Wil je daarnaast mijn blogs, kennis en nieuwe content blijven ontvangen? Schrijf je in bij Victorious Women.

Bronnen

Voor deze blog heb ik onder andere gebruikgemaakt van onderzoek uit de langlopende SWAN-studie naar veranderingen in gewicht en lichaamssamenstelling tijdens de menopauzetransitie, onderzoek uit de SWAN Heart Study naar visceraal buikvet en een recente wetenschappelijke review uit 2025 over menopauze en lichaamssamenstelling. Deze onderzoeken laten onder meer zien dat de menopauzetransitie samenhangt met veranderingen in vetmassa, vetverdeling en vetvrije massa, terwijl gewicht alleen niet het volledige verhaal vertelt